Kẻ lạ mặt

Tiến sĩ Martin Harris tỉnh dậy trong bệnh viện sau một vụ tai nạn. Chấn thương làm ký ức của anh hơi mơ hồ nhưng anh vẫn nhớ rõ về mình, về vợ mình và lý do đến Berlin là để tham dự hội nghị về công nghệ sinh học.

Nhưng! Khi anh quay lại khách sạn để tìm vợ mình.  Liz - người anh nhớ như in là vợ mình - nói rằng không hề biết anh, một người đàn ông khác đi cùng Liz tự nhận là “Martin Harris” và thậm chí các giấy tờ tùy thân đều thuộc về người đó. Martin rơi vào một cuộc khủng hoảng danh tính sâu sắc khi mọi khía cạnh của bản thân – từ gia đình, công việc đến ký ức - tất cả đều bị thách thức.

Kẻ lạ mặt (Unknown - 2011 film) mang đến cho chúng ta một tình huống “oái oăm” như thế. Và nếu như bạn chưa xem phim - An xin được phép spoil rằng Martin Harris mất danh tính và cả Martin Harris đang đi cùng Liz đều không phải Martin Harris. Và….

Không phải phim ảnh, không bị tai nạn - người trẻ chúng An dẫu biết rõ mình là An, sinh năm 1999, biết đọc, biết viết, biết thương và biết rằng ai đó cũng thương mình. Rồi!

Bằng một cách nào đó, chúng An cũng bị “thất lạc danh tính” của mình chẳng khác gì Martin Harris.

TỪNG LÀ

“Khi còn trẻ ai ai cũng biết vận mệnh của mình là gì. Trong đoạn đời này mọi sự đều đơn giản và người ta dám mơ mộng đủ thứ về những điều họ muốn làm trong đời. Nhưng rồi, theo thời gian, một sức mạnh thần bí sẽ tìm cách thuyết phục ta rằng con đường đời như ta mơ ước sẽ không thể nào thực hiện được đâu.” - Thế giới của Santiago (Nhà Giả Kim) hay của chính tác giả Paulo Coelho vào những năm 1988 chỉ đánh cắp đi giấc mơ của những người trẻ.

Nhưng còn thế giới của chúng An những năm 2025, giấc mơ? Không, “lực thần bí” ấy còn đánh cắp luôn cả danh tính của chúng An: Tôi thật sự là ai? Tôi thực sự muốn gì? Tôi đang sống vì điều gì? Tôi đến với cuộc đời này để làm gì?...

Và trong khi dân số thế giới đang già đi thì những người gặp các vấn đề về tâm lý lại được trẻ hóa mỗi ngày. Câu hỏi về chính mình ngày một nhiều và tìm mãi cũng không thấy được câu trả lời. Rồi, như một quả bóng tuyết càng lăn càng lớn. Một người, hai người, một trăm người, hai trăm người,... một thế hệ bị cho là “yếu đuối” như thế mà ra đời.

Mọi thứ quá nhanh, quá nhiều và quá choáng ngợp. Người trẻ - chúng An, không biết đâu mới là những chuẩn mực “đúng”, đâu mới là con đường “đúng”. Bởi, khi sống đúng với những thứ mình cho là đúng, phù hợp với chính mình thì lại bị xã hội (đôi khi là gia đình) nói rằng mình yếu kém, không tiến thủ hay làm mấy việc vô bổ. Còn nếu gồng mình lên để chạy theo các “giá trị” của xã hội, gia đình thì trong tự thân mỗi người trẻ lại cảm thấy mâu thuẫn, mệt mỏi và trống rỗng.

Chính sự mâu thuẫn đó đã làm chúng ta rơi vào trạng thái “thất lạc mất danh tính” của chính mình. Hay nói một cách khác!

Danh tính bị thất lạc ấy không phải là do quên mất tên, quên mất tuổi hay do Căn cước công dân hết hạn. Danh tính bị thất lạc ấy chính là vào lúc mà mọi thứ mình từng tin tưởng, từng nghĩ thuộc về mình, bỗng trở nên không còn chút ý nghĩa.


"Chú mèo nham nhở" trong Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ Sở Thần Tiên

ĐANG LÀ

An cũng đã và đôi khi đang như thế. Lâu lâu, An vẫn phải tự hỏi: “Liệu mình có thể sống bình thường như mọi người không?!”. Đi làm, về nhà, lấy vợ, sinh con đẻ cái,... “Ủa sao mà mình cứ mãi vật lộn với cuộc sống như thế này?!”.

Nghĩ đi rồi lại nghĩ lại. Cuối cùng câu trả lời vẫn là không!.

Từ những điều giản đơn như không bia rượu, không thuốc lá,... đến những niềm tin to to như muốn cống hiến cho cộng đồng, muốn xây dựng một xã hội tươi đẹp hơn. Mỗi khi khó khăn, áp lực cuộc sống kéo đến, chính mình lại luôn hoang mang. Đi tiếp hay dừng lại? Giữ vững niềm tin hay nên thỏa hiệp?

An hoang mang, thất vọng, chán chường. Trách người, trách mình rồi lại trách đời. Dù chẳng có ông Bá Kiến nào, dù chẳng dao, chẳng mác,... rồi An cũng phải cất tiếng: Ai, ai cho tao lương thiện?.

….

Khi những ngày dài ấy tạm qua đi. An mới chợt nhận ra một điều. 

Không ai có thể cho An hay cho Chí sự lương thiện. Cũng không ai có thể cướp đi sự lương thiện đó trong An, trong Chí.

…

Đấy là sức mạnh của một con người tự do thật sự. Cuộc sống có thể khó khăn, có thể vất vả,... có thể đẩy chúng ta vào chốn tù đày hay những cảnh tang thương khốn cùng hơn nữa. Nhưng mỗi chúng ta đều có quyền tự do lựa chọn. Trước nhất là lựa chọn thái độ chúng ta đối mặt với cuộc sống. Sau là lựa chọn con người mà chúng ta muốn trở thành.

SẼ LÀ

Vô… tình, An cũng biết một người khác bị “tù oan” như Chí - Viktor E. Frankl, tác giả “Đi Tìm Lẽ Sống”.

Năm 1942, trong bối cảnh Đức Quốc xã chiếm đóng Áo và tiến hành các cuộc đàn áp khốc liệt đối với người Do Thái. Viktor Frankl, khi đó là một bác sĩ tâm lý trẻ tuổi, sống tại Vienna cùng gia đình. Ông đã từ chối cơ hội di cư sang Mỹ để ở lại chăm sóc cha mẹ già yếu. Giống như khoảng 6 triệu người Do Thái khác, ông bị tước đoạt mọi thứ, từ tài sản, gia đình, đến nhân phẩm. Chúng bắt ông và những người khác phải lao động khổ sai trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, đói khát và bệnh tật. Nếu chẳng may có ai không còn đủ sức để làm việc, chúng sẵn sàng đẩy họ vào phòng hơi ngạt hoặc thiêu sống.

Rồi ngay giữa nơi thảm khốc ấy, chính ông đã thắp lên cho mình một hy vọng, một niềm tin về ngày mai tươi sáng hơn. Ông đã vượt qua tất cả.

Và, chúng ta cũng có thể đối mặt với tất cả, với những mâu thuẫn bên trong mình như thế. Khi chúng ta đã lựa chọn cho mình những giá trị, những con đường thì cứ đi, đi tiếp, đi mãi. Đừng để những giá trị, những con đường cao đẹp ấy trở thành gánh nặng, trở thành sự hoang mang và trở thành ngọn lửa cho sự thất lạc danh tính.

Mình đang là ai hay từng là ai có còn quan trọng, khi mà ngay lúc này, mình có quyền lựa chọn mình sẽ trở thành ai, trở thành con người như thế nào.

Tiến sĩ Martin Harris bị mất trí cũng vậy. Vất vả lắm, xém chết đôi lần mới tìm ra được danh tính thật của mình. Rồi, chợt nhận ra, danh tính thật của mình cũng không có đẹp, không có lương thiện lắm. Nên rồi tự Martin Harris mất danh tính đó cũng đã lựa chọn một con người mới mà mình sẽ trở thành.

CÙNG LÀ

Thật ra, cũng không vô tình lắm. Ý là, vụ biết “một người khác bị tù oan như Chí - Viktor E. Frankl”.

An biết đến câu chuyện của Frankl từ hồi cấp 3 và dẫn tận hai lần câu chuyện của ông trong bài “Có thực mới vực được đạo”. Bộ phim Kẻ Lạ Mặt cũng vậy, An đã xem qua ít nhất 2 lần.

Nhưng!

Giống như Chí gặp được Nở. Giống như An biết được câu chuyện của Frankl và của Martin Harris. Rồi,... Chí vẫn tự sát và An vẫn hoang mang.

Hình như, chúng ta đang thiếu một cái gì đó đúng không?.

---

“Dị á, Cần họp team tam tứ trụ ko” - Đọc dòng tin nhắn đó, tự nhiên mình cười một cái, hình như mấy ngày dài qua mình đã bỏ quên…

---

Thế giới vẫn vậy, cuộc sống vẫn vậy,... mọi thứ chẳng cần phải thay đổi gì cả. Bởi, dù muốn chúng ta cũng không làm được. Thứ duy nhất chúng ta có thể làm đó là trở thành một con người tự do thật sự. 

Nhưng khi đối mặt với những khó khăn. Chúng ta sẽ dễ rơi vào hai trạng thái, hoặc chìm lỉm trong sự tuyệt vọng (như Chí) hoặc thắp lên cho mình một ý nghĩa sống mãnh liệt hơn nữa (như Frankl).

Và vì chúng ta là những con người bé nhỏ với đầy những hạt giống sợ hãi nơi tự tâm. Vì thế, chúng ta cần có mặt cho nhau để giúp nhau nhận diện:

“Này bạn, tui đang có cảm giác bạn đang giống như Chí á. Bạn có cần tui ngồi đây với bạn để chúng ta có thể đi đến chỗ của Frankl không?”


Cuối cùng, bằng sự thấu hiểu và tất cả tình yêu thương. Chúng ta trân quý và đồng hành cùng nhau như thể Nhatdahiengia.


Ngày 19 tháng 01 năm 2024

Nhận xét

Mọi người cũng đọc

Tạo hóa thật là cao tay

Những bài viết dài có còn hợp thời?

Vòng vòng khắp chốn